مسجد امام اصفهان، شناسنامه معماری اسلامی ایران

مسجد امام اصفهان، شناسنامه معماری اسلامی ایران

مسجد امام اصفهان، شناسنامه معماری اسلامی ایران


مسجد امام اصفهان که با مسجد شاه نیز شناخته می‌شود برجسته‌ترین مسجد نقش جهان اصفهان است. این مسجد که در طی دوران صفوی به سبک معماری اصفهانی ساخته شده از مهم‌ترین بناهای معماری اسلامی ایران به ‌شمار می ‌رود. این اثر در تاریخ که در 15 دی 1310 با شماره ثبت 107 به ‌عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است همچنین به عنوان یکی از میراث جهانی یونسکو به همراه میدان نقش جهان به ثبت رسیده است.
معمار مسجد استاد علی اکبر اصفهانی معمار برجسته عصر صفوی است که نام او در کتیبه بالای سردر آمده است. کتیبه‏‌های این مسجد شاهکار خوشنویسان معروف عهد مانند علی رضا عباسی، عبدالباقی تبریزی و محمد رضا امامی است. کتیبه سردر باشکوه مسجد به خط علیرضا عباسی خوش‌نویس نامدار عصر صفویه است که تاریخ آن سال ۱۰۲۵ ذکر شده است. این بنا در منابع و سفرنامه‌های عصر صفویه به نام‌های مسجد مهدیه، مسجد المهدی، مسجد جامع عباسی و مسجد سلطانی نامیده می‌شد. اما چه چیزی سبب تمایز مسجد امام شده است؟

مسجد امام اصفهان، شناسنامه معماری اسلامی ایران

مسجد امام با ۱۸ میلیون قطعه آجر و ۴۷۵ هزار کاشی یک گنبد اصلی دارای چهار مناره و دو شبستان در شرق و غرب بوده و از اطراف با ۴ ایوان و حیاط در بر گرفته شده است. می‌توان گفت محراب مرمری یکپارچه این مسجد زیباترین محراب در میان مساجد هم‌‌دوره می‌باشد. در بخش پایینی دیوارهای مسجد از قطعات بزرگ و یکپارچه سنگ مرمر تراش‌خورده، بهره گرفته‌اند. این سنگ‌ها در زمان ساخت مسجد به طور کاملا تصادفی در معدنی در حاشیه اصفهان کشف شده‌ بودند.
سردر باشکوه مسجد که در جنوب میدان واقع است مانند آغوشی آرام رهگذران را به درون خود دعوت می‌کند. آبی آسمانی این سر در که در رنگ خاکی و سفید بناهای دیگر میدان به خوبی خود را نشان می‌دهد جایگاه ملکوتی خانه خدا را به نمایش گذاشته است. به گفته برخی کارشناسان استفاده از رنگ‌های آبی و لاجوردی بیانگر فلسفه انتظار و نگاه به آسمان در میان شیعیان است.
وجود فضاهای عظیم خالی میان ستون‌ها موجب به‌هم پیوستگی هرچه بیشتر نمازگزاران و همبستگی جمعی است که از ویژگی‌های عبادت در میان مسلمانان است.
مسجد امام جز مساجد جامع اصفهان است. در این گونه مساجد عبادت‌های جمعی مانند نماز عید فطر، مراسم اعتکاف و احیای شب‌های قدر انجام می‌شود. در طول تاریخ کارکردهای حکومتی، اجتماعی، آموزشی و عمومی بسیاری تحت نظارت بلندمرتبه‌ترین افراد حکومت در این مساجد اداره می‌شدند.

مسجد امام اصفهان، شناسنامه معماری اسلامی ایران

مسئله‌ای که بیش از هر چیز دیگری در مسجد امام جلب توجه می‌کند و اکثر گردشگران را به تحسین آن وامی‌دارد رعایت جهت قبله در مسجد است. سازندگان مسجد به طرز استادانه‌ای سر در آن را طوری بنا نهاده‌اند که با عبور از میان ایوان ورودی بدون آنکه احساس شود، نیم چرخی به سمت راست زده می‌شود. در حقیقت معمار این اثر با ایجاد زاویه ۴۵ درجه‌ای مسجد را در جهت قبله قرار داده است.

انعکاس صدا در مرکز گنبد
از دیگر تجربیات جذاب بازدید از مسجد امام این است که بسیاری از گردشگران زیر نقطه مرکزی گنبد اصلی مسجد می‌ایستند و انعکاس صدای‌شان در شعاع کم و بیش چهل متری را می‌آزمایند. هدف از این طراحی هوشمندانه تقویت صدای مکبران و سخنرانان این مسجد در دوران قدیم بود.

در حیاط مسجد سنگی مشهور به سنگ شاخص قرار دارد که هر روز سال به هنگام اذان ظهر بی‌سایه است. در واقع سایه نداشتن سنگ، مبنای ظهر شرعی برای نمازگزاران بوده است؛ یعنی هر زمان سنگ دیگر سایه ندارد هنگام اذان ظهر فرا رسیده است. این سنگ از ابتکارات شیخ بهائی دانشمند بی‌بدیل دوران شاه عباس اول است.



ساغر الهی

نویسنده پونز

مطالب مشابه

پونز به روش‌های زیر در دسترس شماست
ربات تلگرام
دانلود از سیب اپ
دانلود از گوگل پلی
دانلود از بازار

گزارش مکان